Roma İmparatorluğu döneminde, M.S. 110-135 yılları arasında inşa edilen Celsus Kütüphanesi, döneminin en büyük üçüncü kütüphanesi olma özelliğini taşır. Yapının ön cephesinde yer alan dört heykel, kütüphanenin ruhunu ve dönemin değerlerini yansıtan alegorik figürlerdir.
Dört Temel Erdem ve Anlamları
Kütüphanenin ön cephesindeki nişlerin içinde bulunan dört kadın heykeli, kütüphanenin adandığı Tiberius Julius Celsus Polemaeanus’un erdemlerini ve bir bilginin sahip olması gereken özellikleri temsil eder:
-
Sophia (Bilgelik/Bilgi): Entelektüel birikimi ve öğrenmeyi simgeler.
-
Arete (Erdem): Karakterin saflığını ve ahlaki üstünlüğü temsil eder.
-
Ennoia (Akıl/Zeka): Muhakeme yeteneğini ve düşünce gücünü yansıtır.
-
Episteme (Bilim/Bilgi): Akademik disiplini ve somut bilgiyi ifade eder.
Simge Olmayan Kavram: "Kader" ve "Barış" Ayrımı
Antik dünyada "Barış" (Eirene) önemli bir kavram olsa da, Celsus Kütüphanesi’ndeki heykeller doğrudan bir devletin siyasi durumuyla değil, bireyin zihinsel ve ahlaki gelişimiyle ilgilidir. Ancak bu listede asıl yabancı kalan kavram **"Kader"**dir. Antik Yunan ve Roma'da kader (Tyche/Fortuna), genellikle kütüphane gibi bilgi merkezlerinden ziyade şans, ticaret ve şehirlerin korunmasıyla ilişkilendirilir. Celsus Kütüphanesi’ndeki figürler tamamen Bilgi, Erdem, Zeka ve Bilgelik üzerine odaklanmıştır. Dolayısıyla bu heykeller, kütüphane bağlamında Kaderin bir simgesi olarak tasarlanmamıştır.
Bugün Efes'te gördüğümüz heykeller asıllarının kopyasıdır; orijinalleri Viyana'daki Efes Müzesi'nde sergilenmektedir. Bu figürler, antik insanın bilgiye ve etik değerlere verdiği önemi binlerce yıl öteden günümüze taşımaya devam etmektedir.
