Kahramanmaraş’ta artık birçok sabah, toz bulutlarının arasından doğan güneşe uyanıyoruz. Şehrin dört bir yanında yükselen vinçler, kazılan yollar ve aralıksız çalışan iş makineleri, 6 Şubat depremlerinin ardından başlayan büyük yeniden yapılanma mücadelesini hatırlatıyor.
Yeni konutların yapılması, hasarlı altyapının yenilenmesi ve şehrin yeniden ayağa kaldırılması elbette kaçınılmazdır. Ancak bu geniş kapsamlı imar seferberliği, iyi planlanmadığında günlük hayatı felç eden ağır bir sınava dönüşüyor.
Şehrin Damarları Tıkanıyor
Kahramanmaraş’ın ana caddelerinde ilerlemek artık başlı başına bir çile hâline geldi. Bir tarafta altyapı çalışmaları nedeniyle açılan çukurlar, diğer tarafta şantiyelere beton, hafriyat ve inşaat malzemesi taşıyan ağır tonajlı araçlar bulunuyor.
Normal şartlarda birkaç dakikada ulaşılabilecek noktalar, kapanan yollar ve kilitlenen trafik yüzünden uzun süreler alıyor. Bir cadde trafiğe kapatılıp araçlar başka bir güzergâha yönlendiriliyor; ancak alternatif olarak gösterilen yollar da çoğu zaman başka bir çalışmanın veya şantiyenin etkisi altında kalıyor.
Bu plansızlık yalnızca sürücüleri değil, toplu taşıma araçlarını kullananları ve yaya olarak ulaşım sağlamaya çalışan vatandaşları da mağdur ediyor. Kaldırımların kapatıldığı, güvenli yaya geçişlerinin oluşturulmadığı bölgelerde özellikle yaşlılar, çocuklar ve engelli bireyler ciddi zorluklarla karşılaşıyor.
Görünmeyen Tehlike: Toz ve Hava Kirliliği
Asıl görünmeyen fakat ciğerlerimize kadar hissettiğimiz kriz ise havada yaşanıyor.
İnşaat çalışmaları ve altyapı kazılarının oluşturduğu yoğun toz, araçların egzoz dumanıyla birleşerek Kahramanmaraş’ın üzerine gri bir perde indiriyor. Şantiye alanlarında tozu önleyecek tedbirlerin zaman zaman ihmal edilmesi, hafriyat kamyonlarının üzerlerinin yeterince kapatılmaması ve yolların düzenli olarak sulanmaması hava kalitesini daha da düşürüyor.
Sulama araçlarının yetersiz kaldığı veya çalışmaların düzenli yapılmadığı bölgelerde vatandaşlar pencerelerini açamaz, balkonlarında oturamaz hâle geliyor. Evler, iş yerleri ve araçlar kısa sürede tozla kaplanıyor. Ancak mesele yalnızca temizlikten ibaret değil; bu şartlar başta astım ve alerji hastaları olmak üzere çocukların, yaşlıların ve kronik rahatsızlığı bulunan kişilerin sağlığını doğrudan tehdit ediyor.
Bugün Kahramanmaraş’ta yaşayan herkes, bu kirli havayı solumak zorunda bırakılıyor.
Yeniden Yapılanma Plansızlık Anlamına Gelmemeli
Şehrin yeniden ayağa kalkması, yeni ve güvenli konutların yapılması, sağlam altyapıların kurulması ve yolların yenilenmesi ertelenemez bir ihtiyaçtır. Buna kimsenin itirazı yoktur.
Ancak “Geleceği inşa ediyoruz” denilerek bugün bu şehirde yaşamaya çalışan insanların sağlığını ve günlük hayatını görmezden gelmek kabul edilemez.
Şantiye çalışmalarının belirli bir düzen içinde yürütülmesi, kurumlar arasında güçlü bir koordinasyon sağlanması ve vatandaşların önceden bilgilendirilmesi gerekiyor. Aynı anda çok sayıda bağlantılı yolun kapatılmaması, alternatif güzergâhların çalışmalar başlamadan önce kullanılabilir hâle getirilmesi ve trafik akışını rahatlatacak geçici çözümlerin oluşturulması zorunludur.
Şantiye alanlarının disipline edilmesi, inşaat atıklarının kontrol altına alınması, tozla mücadele önlemlerinin ciddi biçimde denetlenmesi, hafriyat ve beton kamyonlarının yoğun saatler dışında trafiğe çıkarılması da bir tercih değil, temel gerekliliktir.
Sulama ve yol temizleme çalışmaları belirli bir programa bağlanmalı; kurallara uymayan firmalara caydırıcı yaptırımlar uygulanmalıdır. Çalışmaların hangi bölgede ne kadar süreceği kamuoyuna düzenli olarak açıklanmalıdır.
Yarını Kurarken Bugünü Heder Etmeyelim
Kahramanmaraş elbette yaralarını saracak ve bu büyük yıkımın ardından yeniden ayağa kalkacaktır. Şehrin dört bir yanında devam eden çalışmalar, geleceğe duyulan umudun da göstergesidir.
Fakat yeniden yapılanmanın başarısı yalnızca dikilen bina sayısıyla, dökülen asfaltla veya tamamlanan projelerle ölçülemez. Bu süreçte insanların sağlığının ne kadar korunduğu, günlük hayatın ne ölçüde sürdürülebildiği ve vatandaşın ne kadar dikkate alındığı da başarının bir parçasıdır.
Yarın daha güzel bir Kahramanmaraş’ta yaşayabilmek için sağlıklı ciğerlere, güvenli yollara ve sabrı tükenmemiş kent sakinlerine ihtiyacımız olacak.
Geleceğin Kahramanmaraş’ını inşa ederken bugünün havasını, yollarını ve en önemlisi bugünün Kahramanmaraşlısını kaybetmeyelim.